Chỉ sau 4 tháng kể từ khi hợp nhất, Bộ Khoa học và Công nghệ đã hoàn thiện và trình Quốc hội thông qua 5 đạo luật mang tính nền tảng, tạo hành lang pháp lý quan trọng cho phát triển khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số trong giai đoạn mới. Thông tin được công bố tại họp báo ngày 7/7/2025, do Thứ trưởng Bộ Khoa học và Công nghệ Lê Xuân Định chủ trì.

Phát biểu tại họp báo ngày 7/7, Thứ trưởng Bộ Khoa học và Công nghệ Lê Xuân Định cho biết, nhằm hiện thực hóa mục tiêu đưa Việt Nam trở thành quốc gia phát triển, có thu nhập cao vào năm 2045 theo tinh thần Nghị quyết Đại hội XIII của Đảng, thời gian qua, Bộ Chính trị đã ban hành nhiều nghị quyết quan trọng về phát triển kinh tế - xã hội. Trong đó, khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số được xác định là những trụ cột then chốt, giữ vai trò động lực chính cho sự phát triển nhanh và bền vững của đất nước.

Theo Thứ trưởng, khoa học và công nghệ là nền tảng của đổi mới sáng tạo, đồng thời là động lực quan trọng của chuyển đổi số, góp phần thúc đẩy tăng trưởng kinh tế, nâng cao năng lực cạnh tranh quốc gia và cải thiện chất lượng cuộc sống của người dân.

Nhằm cụ thể hóa các chủ trương lớn của Đảng, chỉ trong vòng 4 tháng sau khi Bộ Khoa học và Công nghệ hợp nhất với Bộ Thông tin và Truyền thông, Bộ đã hoàn thiện và trình Quốc hội thông qua 5 đạo luật mang tính nền tảng, tạo hành lang pháp lý dẫn dắt cho phát triển khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số trong giai đoạn mới.

Năm đạo luật gồm: Luật Khoa học, Công nghệ và Đổi mới sáng tạo; Luật Công nghiệp công nghệ số; Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Chất lượng sản phẩm, hàng hóa; Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Tiêu chuẩn và Quy chuẩn kỹ thuật; và Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Năng lượng nguyên tử.

Mặc dù được khởi thảo từ 1–2 năm trước, song nội dung của các đạo luật này đã được xây dựng lại gần như toàn diện, trên tinh thần tiếp thu sâu sắc các định hướng lớn nêu trong Nghị quyết số 57 của Bộ Chính trị. Quá trình hoàn thiện luật là kết quả của sự chỉ đạo quyết liệt, trực tiếp từ Bộ trưởng Bộ Khoa học và Công nghệ Nguyễn Mạnh Hùng, với mục tiêu không chỉ cập nhật yêu cầu thực tiễn mà còn tháo gỡ những "điểm nghẽn" về thể chế – vốn được xác định là rào cản lớn đối với phát triển khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số trong thời gian qua.

Thứ trưởng Lê Xuân Định nhấn mạnh, tại buổi họp báo, Bộ Khoa học và Công nghệ đã công bố các nội dung cốt lõi và những thay đổi mang tính căn cơ trong các đạo luật. Đồng thời, Bộ kỳ vọng việc triển khai hiệu quả 5 đạo luật này sẽ tạo cú hích mạnh mẽ, góp phần hiện thực hóa các đột phá chiến lược, đưa chính sách, pháp luật nhanh chóng đi vào cuộc sống.

Trong đó, Luật Khoa học, Công nghệ và Đổi mới sáng tạo cụ thể hóa rõ nét tầm nhìn phát triển nêu trong Nghị quyết 57, đồng thời khẳng định định hướng phát triển dài hạn của đất nước. Lần đầu tiên, "đổi mới sáng tạo" được đặt ngang hàng với "khoa học và công nghệ", thể hiện sự chuyển biến mạnh mẽ trong tư duy phát triển, từ tiếp cận nghiên cứu đơn lẻ sang đổi mới toàn diện, gắn với sản xuất, thị trường và ứng dụng thực tiễn.

Luật Công nghiệp công nghệ số được đánh giá là bước tiến quan trọng khi điều chỉnh toàn diện các lĩnh vực công nghệ mũi nhọn như bán dẫn, trí tuệ nhân tạo (AI), tài sản số. Đặc biệt, Luật lần đầu tiên quy định rõ chương trình "Make in Vietnam", khẳng định vai trò của thiết kế, sản xuất trong nước và chuyển giao công nghệ.

Luật sửa đổi, bổ sung Luật Tiêu chuẩn và Quy chuẩn kỹ thuật cùng Luật sửa đổi, bổ sung Luật Chất lượng sản phẩm, hàng hóa thể hiện sự đổi mới trong tư duy quản lý nhà nước, chuyển từ cách tiếp cận hành chính sang mô hình quản lý theo rủi ro, hậu kiểm dựa trên dữ liệu, công nghệ và trách nhiệm giải trình. Việc chuyển từ "khuyến khích" sang "ràng buộc" và "chế tài nghiêm minh" được kỳ vọng sẽ nâng cao hiệu lực quản lý, đồng thời tạo điều kiện thuận lợi cho đổi mới và hội nhập.

Đối với Luật Năng lượng nguyên tử sửa đổi, luật xác định điện hạt nhân là một trong những lựa chọn chiến lược, góp phần bảo đảm an ninh năng lượng và giảm phát thải carbon. Luật được xây dựng theo khung hướng dẫn của Cơ quan Năng lượng nguyên tử quốc tế, mở ra cơ hội tiếp cận công nghệ cao và các chuẩn mực quốc tế.

Theo Thứ trưởng Lê Xuân Định, 5 đạo luật nêu trên không chỉ tạo cơ sở pháp lý quan trọng cho việc hoạch định và triển khai các chính sách chiến lược quốc gia, mà còn bảo đảm tính thống nhất, đồng bộ trong công tác quản lý nhà nước về khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số. Trong bối cảnh hệ thống chính quyền địa phương hai cấp đang bước vào giai đoạn vận hành, Bộ Khoa học và Công nghệ kỳ vọng với sự tham gia của cả hệ thống chính trị, cộng đồng doanh nghiệp, giới nghiên cứu và các cơ quan báo chí, nội dung cốt lõi của các đạo luật sẽ được lan tỏa sâu rộng, góp phần đưa chính sách vào cuộc sống và tạo chuyển biến thực chất trong giai đoạn phát triển mới.  

Lê Hà Trang