Ngày 17/11, Quốc hội thảo luận tại hội trường về dự án Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Lý lịch tư pháp. Trong quá trình tiếp thu, giải trình ý kiến đại biểu, Đại tướng Lương Tam Quang, Bộ trưởng Bộ Công an cho biết, khi ứng dụng VNeID được cập nhật đầy đủ, đồng bộ thông tin lý lịch tư pháp, Bộ Công an sẽ kiến nghị Quốc hội xem xét việc bãi bỏ Luật Lý lịch tư pháp.

Luật Lý lịch tư pháp hiện hành quy định phiếu lý lịch tư pháp số 2 được cấp cho cơ quan tiến hành tố tụng theo quy định của pháp luật và được cấp theo yêu cầu của cá nhân để người đó biết đầy đủ nội dung về lý lịch tư pháp của mình. Tuy nhiên, thực tiễn thời gian qua cho thấy nhiều cơ quan, tổ chức đã yêu cầu công dân cung cấp phiếu lý lịch tư pháp số 2 để phục vụ các mục đích như chứng minh tình trạng án tích, hoàn thiện hồ sơ xin việc, du học, định cư hoặc đi xuất khẩu lao động.

Từ thực tế nêu trên, đại biểu Nguyễn Minh Tâm (Đoàn đại biểu Quốc hội tỉnh Quảng Trị) cho biết dự thảo luật đã bổ sung quy định theo hướng các cơ quan, tổ chức không được yêu cầu cá nhân cung cấp phiếu lý lịch tư pháp số 2. Theo đại biểu, đây là quy định hợp lý, góp phần khắc phục tình trạng lạm dụng yêu cầu cấp phiếu lý lịch tư pháp trong thời gian qua. Tuy nhiên, để bảo đảm tính triệt để, đại biểu đề nghị bỏ hẳn quy định về việc cấp phiếu lý lịch tư pháp số 2 trong Luật Lý lịch tư pháp.

Liên quan đến hình thức cấp phiếu lý lịch tư pháp, đại biểu Phan Thị Mỹ Dung (Đoàn đại biểu Quốc hội tỉnh Tây Ninh) thống nhất cao với quy định tại dự thảo luật về việc cấp phiếu lý lịch tư pháp dưới dạng bản giấy hoặc bản điện tử theo yêu cầu của cá nhân, với giá trị pháp lý như nhau. Đồng thời, đại biểu đề nghị bổ sung trường hợp cấp phiếu lý lịch tư pháp bằng bản điện tử theo yêu cầu của cơ quan, tổ chức, đơn vị nhằm khuyến khích số hóa hồ sơ đầu vào, đầu ra, đáp ứng yêu cầu chuyển đổi số trong hoạt động quản lý.

Phát biểu tiếp thu, giải trình trước Quốc hội, Bộ trưởng Bộ Công an Lương Tam Quang khẳng định cơ quan soạn thảo sẽ nghiên cứu kỹ lưỡng, tiếp thu tối đa các ý kiến đại biểu để chỉnh lý, hoàn thiện dự án luật, bảo đảm chất lượng và tính khả thi.

Về quyền yêu cầu cung cấp lý lịch tư pháp và thông tin lý lịch tư pháp, Bộ trưởng cho biết cơ quan soạn thảo sẽ chỉnh lý dự thảo theo hướng các cơ quan, tổ chức không được phép yêu cầu công dân cung cấp phiếu lý lịch tư pháp số 2. Quy định này nhằm bảo đảm bí mật quyền công dân, đồng thời tạo điều kiện cho người đã chấp hành xong án phạt tù tái hòa nhập cộng đồng, hạn chế tình trạng yêu cầu phiếu lý lịch tư pháp số 2 tràn lan như thời gian qua.

Bên cạnh đó, dự thảo luật đã bổ sung quy định cho phép cơ quan nhà nước, tổ chức chính trị, Ủy ban Mặt trận Tổ quốc Việt Nam được khai thác thông tin lý lịch tư pháp khi có yêu cầu thông qua việc kết nối, chia sẻ Cơ sở dữ liệu lý lịch tư pháp với Cơ sở dữ liệu quốc gia về dân cư. Quy định này nhằm phục vụ công tác quản lý cán bộ, công chức, viên chức theo đúng thẩm quyền.

Đối với phiếu lý lịch tư pháp số 1, số 2 và phiếu lý lịch tư pháp điện tử, Bộ trưởng Lương Tam Quang cho biết cơ quan soạn thảo sẽ tiếp thu ý kiến đại biểu, chỉnh lý dự thảo theo hướng thông tin lý lịch tư pháp của công dân được cập nhật và hiển thị trực tiếp trên ứng dụng VNeID, được coi là một trường thông tin sẵn có, tương tự như họ tên, ngày tháng năm sinh. Thông tin này có giá trị pháp lý tương đương với phiếu lý lịch tư pháp, theo đó cá nhân không cần thực hiện thủ tục yêu cầu cấp phiếu khi có nhu cầu sử dụng.

Bộ trưởng cũng nhấn mạnh các thông tin lý lịch tư pháp trên VNeID sẽ được ứng dụng công nghệ bảo mật nhằm chống giả mạo, đồng thời áp dụng cơ chế xác thực phiếu điện tử để các cơ quan, tổ chức thuận tiện trong quá trình khai thác, sử dụng.

Thông tin thêm tại phiên thảo luận, Bộ trưởng Lương Tam Quang cho biết Bộ Công an đã hoàn thành xây dựng Cơ sở dữ liệu quốc gia về dân cư và được giao là cơ quan chủ trì triển khai Đề án 06 về chuyển đổi số. Hiện nay, Bộ Công an đang phối hợp với các bộ, ngành, địa phương tiến hành số hóa, hình thành hệ thống cơ sở dữ liệu "đúng, đủ, sạch, sống", thống nhất dùng chung trên phạm vi toàn quốc.

Theo Bộ trưởng Bộ Công an, trong thời gian tới, VNeID sẽ tiếp tục được cập nhật đầy đủ, đồng bộ các trường thông tin cần thiết. Khi điều kiện chín muồi và VNeID tích hợp đầy đủ thông tin lý lịch tư pháp của công dân, Bộ Công an sẽ kiến nghị Quốc hội xem xét bỏ Luật Lý lịch tư pháp, phù hợp với yêu cầu cải cách thủ tục hành chính và thúc đẩy chuyển đổi số trong quản lý nhà nước.  

Nguyễn Thanh Thủy